Bezdomnosc

"ROZWIĄZANIE PROBLEMU BEZDOMNOŚCI JEST MOŻLIWE"

Ostatnie posty

 

Dziś w Brukseli odbywa się konferencja „Zapobieganie eksmisjom w UE – dane i najlepsze praktyki”. Konferencję zorganizowano jako podsumowanie projektu badawczego „Promowanie ochrony prawa do mieszkania – zapobieganie bezdomności w kontekście eksmisji” („Promoting protection of the right to housing – Homelessness prevention in the context of evictions) zrealizowanego na zlecenie Komisji Europejskiej przez Human European Consultancy, National University of Ireland oraz FEANTSĘ. Na konferencji zaprezentowano draft raportu końcowego z badań oraz rekomendacje dla Unii Europejskiej i krajów członkowskich. Podkreślano prawo do mieszkania jako jedno z podstawowych praw człowieka – zauważono, że w odróżnieniu od wielu innych sektorów, człowiek jako klient na rynku mieszkaniowym nie może zrezygnować z oferowanych na nim usług kiedy go na nie nie stać (tak jak można zrezygnować z samochodu czy telewizora). W związku z powyższym, wolny rynek nie może być jedynym regulatorem podaży i popytu mieszkań, konieczna jest interwencja państwa w celu zabezpieczenia niedrogich mieszkań dla osób zarabiających najmniej lub znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej z innego powodu. Zauważono także, iż tzw. „homeowner dream” (czyli niezwykle popularne w Polsce przekonanie, że każdy musi być właścicielem domu/mieszkania) jest powszechne niemal we wszystkich krajach UE (wyjątkami są tu Niemcy, Austria, Benelux i Skandynawia). Fakt ten ma niezwykle negatywny wpływ na możliwość zapewnienia równowagi pomiędzy zasobem własnościowym a wynajmowanym, a co za tym idzie na możliwość zapewnienia wszystkim obywatelom realizacji potrzeb mieszkaniowych i zapobiegania bezdomności (do czego Polska zobowiązana jest w art. 75 Konstytucji). Podkreślono, że przeciwdziałanie bezdomności powinno z jednej strony koncentrować się na zapewnieniu odpowiedniej podaży tanich mieszkań na wynajem, a z drugiej na zmniejszaniu rozwarstwienia społecznego i obszarów biedy. Same eksmisje są jedynie emanacją niewystarczającej aktywności państw członkowskich w tym zakresie – o ile więc należy oczywiście zagwarantować respektowanie praw osób eksmitowanych, o tyle walka z eksmisjami powinna raczej być walką z ich przyczynami. Wskazano także na konieczność oparcia przeciwdziałania eksmisjom o mało znane w Polsce podejście „flexicurity” (połączenie angielskich słów flexibility i security – elastyczność i bezpieczeństwo), mające na celu nie tylko ochronę mieszkańców, ale także zabezpieczenie interesów właścicieli mieszkań, jednakże podkreślając, że w większości krajów EU rynek mieszkaniowy jest znacznie bliżej bieguna elastyczności niż bezpieczeństwa.

 

Choć Polska w wynikach badań nie ma najwyższego udziału mieszkalnictwa prywatnego w ogólnym zasobie mieszkaniowym (jednakże nasze 75% w porównaniu do 43% Niemiec robi, negatywne niestety, wrażenie), to  zaskakującym jest jak bardzo w naszym kraju ten wskaźnik jest spłaszczony w podziale na kwantyle dochodowe – o ile w krajach zachodnich udział mieszkań prywatnych w kwantylu najsłabiej zarabiających jest znacząco niższy niż w kwantylu najbogatszym (stosunek 1:2, a nawet 1:3) – u nas jest niemal taki sam, co wyróżnia nas nawet spośród innych krajów Europy Środkowej. Jest to efektem zupełnego wycofania się polskich władz publicznych z zapewnienia mieszkań socjalnych i komunalnych najsłabszym obywatelom. Wśród zaniedbań rządów krajów Europy Środkowej wymieniono przede wszystkim znaczny obszar ubóstwa, niskie dochody ludności (w tym brak oszczędności, który może doprowadzić do utraty mieszkania wskutek nagłego pojawienia się życiowego problemu), niskie zasiłki socjalne oraz przede wszystkim brak podaży mieszkań socjalnych i tanich mieszkań czynszowych.

 

Zaprezentowane rekomendacje dla UE i krajów członkowskich obejmują:

1. Rozwinięcie efektywnych systemów zapobiegania eksmisjom (kraje członkowskie)

2. Wprowadzenie rozwiązania prawnego zobowiązującego sądy i inne podmioty zaangażowane w egzekucję eksmisji do natychmiastowego informowania służb społecznych (UE i kraje członkowskie)

3. Zagwarantowanie wdrażania polityki alokacji mieszkań socjalnych i tanich mieszkań czynszowych umożliwiającej dostęp do tych mieszkań rodzinom o niskich dochodach lub wrażliwym z innego powodu (UE i kraje członkowskie)

4. Zapewnienie odpowiedniego zasobu mieszkań socjalnych i tanich mieszkań czynszowych (kraje członkowskie)

5. Zapewnienie rodzinom o niskich dochodach lub wrażliwym z innego powodu dochodu lub zasiłku pozwalającego na dostęp do tanich mieszkań czynszowych (kraje członkowskie)

6. Zapewnienie rodzinom o niskich dochodach lub wrażliwym z innego powodu dostępu do pomocy prawnej, rzecznictwa i reprezentacji (kraje członkowskie)

7. Zapewnienie osobom eksmitowanym i bezdomnym ze złożonymi potrzebami wsparcia szybkiego powrotu do mieszkania (rapid rehousing) przy intensywnym wsparciu służb społecznych i wdrożeniu podejścia „mieszkanie najpierw” (housing first) (UE i kraje członkowskie)

8. Zapewnienie informacji i edukacji o zagrożeniach związanych z zadłużeniami oraz o zarządzaniu finansami gospodarstwa domowego (UE i kraje członkowskie)

9. Promowanie zapewnienia prawa do mieszkania – zdefiniowanie standardów związanych z eksmisjami (UE i kraje członkowskie)

10. Promowanie zapewnienia prawa do mieszkania – promowanie i upowszechnianie informacji o prawach osób eksmitowanych oraz stosowanie właściwych procedur egzekucyjnych (UE i kraje członkowskie)

11. Zapewnienie drugiej szansy lub „startu od zera” dla osób zadłużonych (UE  i kraje członkowskie)

12. Zapewnienie zasobu mieszkaniowego neutralnego pod względem własnościowym – równowaga pomiędzy zasobem własnościowym a wynajmowanym (kraje członkowskie)

13. Zapewnienie odpowiedzialnego systemu udzielania kredytów mieszkaniowych (UE i kraje członkowskie)

14. Włączenie konsumentów rynku mieszkaniowego do polityki ochrony konsumentów UE (UE i kraje członkowskie)

15. Ocena wpływu środków zapobiegania eksmisjom na efektywność rynku mieszkaniowego i rynku kredytów mieszkaniowych (UE i kraje członkowskie)

16. Ograniczenie użycia krótkoterminowych umów najmu wyłącznie do szczególnych sytuacji (kraje członkowskie)

17. Poprawa systemu monitorowania eksmisji (UE i kraje członkowskie)

18. Promowanie badań nad indywidualnymi przyczynami prowadzącymi do eksmisji (UE i kraje członkowskie)

19. Badanie słabości ochrony prawnej mieszkańców najmujących lokal bez umowy lub wrażliwych z innych względów i słabości przeciwdziałania nielegalnym eksmisjom takich mieszkańców (UE i kraje członkowskie)

20. Rozszerzenie zakresu pytań dot. eksmisji w EU-SILC (Europejskie badanie warunków życia ludności)

 

Federacja będzie wzywać właściwe organy rządu RP do realizacji ww. rekomendacji.

Z przykrością informujemy, iż nasze zapytanie do Komitetów Wyborczych nie spotkało się z ich zainteresowaniem, co zdaje się dobrze oddawać przyczyny wielu kłopotów z jakimi boryka się nasz sektor – brak zainteresowania polityków problemem bezdomności. Jedyny KW, który odpowiedział na zapytanie to Partia Razem, której odpowiedź publikujemy tutaj.